Özet / Doğrudan Cevap: Öncesi–sonrası fotoğraflarının paylaşımı katı kurallara tabidir. Hastadan özel yazılı açık rıza alınmalı, fotoğraflar aynı ortam/açı/ışıkta çekilmeli, filtre veya dijital rötuş kullanılmamalı, işlem ve çekim tarihleri belirtilmeli, yorum ve beğeni etkileşimleri kapatılmalı ve sponsorlu olarak yayınlanmamalıdır. Uluslararası sağlık turizminde ise yetkili sağlık tesisleri yabancı dildeki hesaplarında rızalı görselleri belirli şartlarla sunabilir.
Hastanın rızası neyi kapsamalı?
Görsel içerik onam formu, haklar ve rızayı geri çekme
Öncesi–sonrası fotoğrafları, estetik cerrahi, dermatoloji, diş hekimliği ve saç ekimi alanlarında çok aranıyor. Fakat hasta görüntüsünü paylaşma izni ile o görüntüyü dilediğiniz biçimde kullanma hakkı aynı şey değildir. 2025 yönetmeliği görsel içerikte açık rızadan çekim koşullarına, tarihlerden etkileşim ayarlarına kadar ayrı şartlar getirir. Üstelik genel tanıtım kuralları ile uluslararası sağlık turizmine yönelik özel hükümler birlikte değerlendirilmelidir.
Hastaya ait görsel için hastanın; küçük veya kısıtlıysa ilgili veli ya da vasinin açık rızası gerekir. Yönetmelik bu rızanın kaydedilmesi için görsel içerik onam formunu düzenler. Hasta, paylaşılacak görseli önceden görebilmeli ve paylaşım iznini geri çekebilmelidir. İzin vermeyen hastanın tedavisi veya ücretlendirmesi bundan etkilenemez; izin karşılığında ödeme, indirim veya hediye de verilemez.
Bu kurallar, görsel arşivini yalnız “çekim izni alındı” dosyası olarak tutmanın neden yetersiz olduğunu gösterir. Hangi görselin, hangi mecrada, hangi amaçla, hangi tarihte paylaşılabileceği takip edilmelidir. Hasta iznini geri çektiğinde içeriğin yayımlandığı yerler bulunup işlem yapılabilmelidir.
Fotoğraflar nasıl hazırlanmalı?
Standart çekim koşulu, manipülasyon yasağı ve etkileşime kapatma
Yönetmelik, görüntünün yanıltıcı biçimde düzenlenmemesini ve öncesi–sonrası görsellerinin aynı ortam ve teknik koşullarda çekilmesini ister. İşlemin ve görüntü çekiminin tarihleri belirtilmelidir. Makyaj, ışık, açı veya dijital düzeltme ile gerçekte olmayan bir fark yaratmak hem hastayı yanıltır hem de karşılaştırmayı anlamsızlaştırır. Fotoğraftaki kişinin gerçek hasta olup olmadığı ve görselin kaynağı açıklanmalıdır.
Ameliyat veya tıbbi girişim sırasında hastanın görüntüsünün paylaşılması, mahrem bölgenin genel ahlaka aykırı biçimde sunulması ve işlemle ilgisiz görüntülerin eklenmesi konusunda da açık sınırlar vardır. Görsel gönderilerde yorum, beğeni ve yeniden paylaşım ayarlarına ilişkin hüküm dikkate alınmalıdır. Yurt içi cerrahi veya girişimsel görselinde yönetmelikte öngörülen sonuç değişkenliği uyarısı da ayrıca değerlendirilir.
Rıza varsa gönderiyi sponsorlu yapabilir miyiz?
Sponsorlu yayım yasağı ve sağlık turizmi istisnasının sınırları
Rıza, sponsorlu yayıma otomatik izin değildir. Yönetmeliğin genel görsel hükmü sponsorlu veya ücretli yayına sınır koyar. Uluslararası sağlık turizmine ilişkin ayrı düzenleme ise yetki belgeli sağlık tesislerinin yurt dışına yönelik ayrı site veya sosyal medya hesaplarında, hedefleme ve diğer koşulları karşılayarak görsel sponsorlu tanıtımına dair özel hükümler içerir. Kampanya kimin hesabından açılacak, tesise ait yetki belgesi ve hastanın rızası nasıl belgelenecek, hedef ülkenin platform kuralları ne diye tek tek bakılmalıdır.
Sonuç: Öncesi–sonrası içerik, yalnızca iki fotoğrafı yan yana koyma işi değildir. Onam, çekim standardı, yayın kaydı, metin, hesap sahibi ve dağıtım yöntemi birlikte planlanmalıdır. Overseas Marketing bu tür bir görsel içerik çalışmasında hekim/tesis onayı ve yayın kontrol listesiyle ilerlemelidir.
- Fotoğraf çekim izni için yazılı Görsel İçerik Onam Formu düzenleyin.
- Öncesi ve sonrası karelerde ışık, açı ve mesafeyi birebir eşitleyin; Photoshop kullanmayın.
- İşlem tarihini ve fotoğraf çekim tarihini net olarak yazın.
- Paylaşımın altındaki yorum ve beğeni özelliklerini kapatın.
- Türkiye içindeki kullanıcılara sponsorlu reklam olarak çıkmayın.
Sıkça Sorulan Sorular
Önce-sonra fotoğrafında hastanın yüzünü buzlamak yeterli mi?
Yalnızca yüzü gizlemek yeterli değildir; hastadan özel yazılı açık rıza alınması, çekim standartlarına uyulması ve etkileşimin kapatılması zorunludur.
Fotoğraf izni veren hastaya indirim yapılabilir mi?
Hayır. Yönetmelik uyarınca görsel paylaşım izni karşılığında hastaya ücret indirimi, hediye veya maddi menfaat sağlanması kesinlikle yasaktır.
Hasta daha sonra fotoğrafının silinmesini isterse ne yapılır?
Hasta rızasını dilediği an geri çekebilir. Bildirim yapıldığında hekim ve ajans ilgili görseli web sitesinden ve sosyal medya hesaplarından derhal silmekle yükümlüdür.